संस्कृतीचा सच्चा स्नेही : अजितदादांना शब्दांतून अर्पण केलेली आदरांजली
संपादकीय : माणसाचे मोठेपण केवळ पदाने मोजले जात नाही, तर त्याच्या संवेदनशीलतेने, मूल्यनिष्ठ भूमिकेने आणि समाजाच्या आत्म्याशी जुळलेल्या नात्याने ठरते. महाराष्ट्राच्या सार्वजनिक जीवनात मा. उपमुख्यमंत्री अजितदादा पवार हे असेच एक नेतृत्व होते, ज्यांनी प्रशासनाच्या कठोर जबाबदाऱ्यांबरोबरच कला, संस्कृती आणि लोकपरंपरांबद्दल आपुलकी जपली. त्यांच्या शब्दांत, कृतीत आणि भूमिकेतून ही नाळ सातत्याने दिसून आली.
शाहीर साबळे स्मृती स्मारकाच्या कोनशीला अनावरणाच्या पवित्र क्षणी त्यांनी ‘कलास्पर्श’ स्मरणिकेबाबत व्यक्त केलेली भावना आजही मनाला भिडते. “ही स्मरणिका म्हणजे उच्च पराकोटीची सांस्कृतिक गाथाच आहे” — हे शब्द केवळ कौतुक नव्हते, तर महाराष्ट्राच्या लोकसंस्कृतीविषयी असलेल्या त्यांच्या अंतःकरणातील आदरभावनेचे प्रतिबिंब होते. लोककलेचा वारसा जपणाऱ्या प्रत्येक प्रयत्नाला त्यांनी दिलेला सन्मान हा कलाकारांसाठी बळ देणारा ठरला.
शाहीर साबळे यांच्यासारख्या लोककलावंताचे स्मरण, त्यांची शाहिरी, त्यांचा संघर्ष आणि त्यांचा समाजजागरणाचा वारसा जिवंत ठेवण्याच्या या उपक्रमात अजितदादांचा सहभाग हा भावनिक नात्याने जोडलेला होता. सत्ता, राजकारण आणि आकडेमोडींपलीकडेही समाजाचा आत्मा असतो, हे त्यांनी अशा प्रसंगांतून वारंवार अधोरेखित केले.
‘कलास्पर्श’ या स्मरणिकेतील प्रत्येक पान म्हणजे महाराष्ट्राच्या संस्कृतीचा श्वास आहे — लता मंगेशकर यांचा सूर, यमुनाबाई वाईकर यांची लावणी, शाहीर साबळेंची शाहिरी, रंगभूमी, चित्रकला, शिल्पकला आणि पडद्यामागील असंख्य हातांची मेहनत. या सगळ्याला एका धाग्यात बांधणाऱ्या या प्रयत्नाचे कौतुक करताना अजितदादांनी जे शब्द उच्चारले, ते आज स्मरणात राहताना डोळ्यांत आपसूकच पाणी आणतात.
प्रशासनातील त्यांच्या ठाम भूमिकांमुळे अनेकदा ते कठोर वाटले; पण अशा सांस्कृतिक प्रसंगी त्यांचा मृदू, रसिक आणि संस्कृतीप्रेमी चेहरा समोर येत असे. कलाकारांना सन्मान मिळावा, लोककलेला प्रतिष्ठा लाभावी आणि पुढील पिढीपर्यंत सांस्कृतिक वारसा पोहोचावा, ही त्यांची भूमिका शब्दांपलीकडे कृतीतून उमटलेली दिसली.
आज ‘कलास्पर्श’सारख्या स्मरणिकेकडे पाहताना, त्या कार्यक्रमातील अजितदादांचे शब्द, त्यांचा भारलेला स्वर आणि संस्कृतीविषयी असलेली आत्मीयता आठवते. त्या आठवणी केवळ एका नेत्याच्या नसून, महाराष्ट्राच्या सांस्कृतिक जाणिवेचे प्रतीक बनून राहिल्या आहेत.
आज या शब्दांतून त्यांना आदरांजली अर्पण करताना एवढेच म्हणावेसे वाटते —
सत्तेच्या उंचीवर राहूनही संस्कृतीच्या मुळाशी नाळ जुळवून ठेवणारे नेतृत्व म्हणजे अजितदादा पवार.
त्यांच्या आठवणी, विचार आणि कला-संस्कृतीविषयीची तळमळ सदैव प्रेरणादायी राहील.
सत्तेच्या शिखरावर उभे राहूनही
संस्कृतीच्या मुळाशी नाळ जुळवणारे हात,
शब्दांतून लोककलेला दिलेला मान
आजही महाराष्ट्राच्या स्मरणात जिवंत आहेत…
अजितदादांना हीच भावपूर्ण आदरांजली.
या संपादकीयच्या माध्यमातून त्यांना आदरांजली अर्पण करताना एवढेच म्हणावेसे वाटते की —
सत्तेच्या उंच शिखरावर उभे राहूनही संस्कृतीच्या मुळाशी नाळ जपणारे नेतृत्व म्हणजे अजितदादा पवार.
त्यांची आठवण, विचार आणि संस्कृतीप्रेम महाराष्ट्राच्या स्मरणात सदैव जिवंत राहील.
